1462
Fatih Sultan Mehmet / Kritovulos

Fatih Sultan Mehmet / Kritovulos

Sesli Dinle

Fatih Sultan Mehmet
Fatih Sultan Mehmet
Yedinci Osmanlı padişahı II. Mehmet veya Fatih Sultan Mehmet, 30 Mart 1432' de doğmuş, 3 Mayıs 1481'de vefat etmiştir. Sultan II. Murat ve Hüma Hatun'un oğludur. 1453 yılında İstanbul'u fethetmesinden sonra Ebûl-Feth (Fethin Babası) ve daha sonraki asırlardaFatihismiyle anılmıştır. Ayrıca döneminde Avrupa'da Büyük Türk (Grand Turco) olarak da zikredilmiştir. Fatih, İstanbul'u feth ederek Orta Çağı bitirmiş, Yeni Çağı başlatmıştır. Fatih, bu nedenle de "çağ açan hükümdar" olarak da tanınır. İstanbul'un fethinden sonra Kayser-i Rum (Roma İmparatoru) unvanını da kullanmaya başlamıştır. İstanbul'un fethiyle 1000 yıllık Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu son bulmuştur. Fatih, çıkardığı yasalarla devleti önemli ölçüde yeniden biçimlendirmiştir. Fatih'in bilim ve edebiyata büyük ilgi duyduğu ve kütüphanesinde antik dönem el yazmalarını toplattığı bilinmektedir. Araştırmacılar Fatih'in İlyada destanını Grekçesinden okuduğunu belirtmektedir. Gökçeadalı (İmrozlu) tarihçi Kritovulos'u saraya çağırması, Fatih'in tarih ve bilime verdiği önemi göstermektedir. Kritovulos, 1456 yılında Gökçeada (İmroz) adasına vali olarak tayin edilir. 1466 yılında görevi bırakınca 1467'de İstanbul'a gelip, kendisini başladığı tarih kitaplarını yazmaya adar. Fatih Sultan Mehmet'in tahta geçişinden sonraki on yedi yıllık dönemi anlatan tarihçi, kitabını Fatih'e adamıştır. Kritovulos'un elyazması kitabı ile dünyadaki en iyi koruna gelmiş iki tane İlyada el yazmasından birisi de günümüzde Fatih Sultan Mehmet Kütüphanesi'nde bulunmaktadır. Kritovulos, eserinde Fatih'in 1462'de Midilli'yi fetihten sonra Troya ve Çanakkale Boğazı'na yaptığı ziyarete değinmektedir. Fatih'in "Troyalıların öcünü aldım" sözünü Krıtovulos'un eserinden bilmekteyiz. Fatih'in aynı dönemlerde Papa II. Pius ile Troya konulu ideolojik yazışmalarının olduğunu bilmekteyiz:

"Çanakkale dolaylarında Eski Truva bölgesinin merkezi olan İlion şehrine geldiğinde, bu şehrin tarihi kalıntılarını, diğer güzel eserlerini ve yerini seyir ve temaşa ederek denizden ve karadan taşıdığı önemi takdir etti.
Fatih hazretleri burada Achilleus, Ajax vesaire kahramanların gömülü bulundukları yerleri araştırmış, Homeros'un büyük sitayişiyle söz ettiği bu kişileri ve yaptıkları büyük hizmetleri hatırlayarak haklarında takdirkâr hislerini belirterek kendilerini methetmişlerdir. Padişah'ın başını sallayarak şu sözleri söylediği rivayet edilir: "Cenabı Hak, beni bu şehrin ve halkının müttefiki olarak bu zaman kadar sakladı ve korudu. Biz bu şehrin düşmanlarına galip geldik ve onların yurtlarını aldık. Burasını Makedonyalılar, Tesalyalılar ve Moralılar almışlardı. Bunların biz Asyalılara karşı defalarca yaptıkları kötü davranışların intikamını aradan birçok yıl geçmesine rağmen, onların ahfadından aldık..."
Diğer taraftan Marmara ve Karadeniz'i, dışardan gelecek saldırılardan, bilhassa da haydutça yapılan akınlardan korumak ve Avrupa ve Asya'yı birbirine bağlamak maksadıyla, Çanakkale Boğazı'nın her iki yönünde kuvvetli kaleler yapılmasına teşebbüs edip (acelece İstanbul Boğazı'nı dahi bu suretle takviye ve tahkim etmişti) bu konuda yetkili kişileri Boğaz'ın en dar ve süratli cereyan olan yerlerini incelemek ve tespit etmek üzere gönderdi. Bu uzmanlar Maydos ve Eleos arasındaki burun ile Asya sahilinde ve sekiz stadion (1511 metre) uzunluğunda devam eden Dardanya (Dardania) kıtasının arasını, Boğazın en deri olmak üzere keşif ve tayin edip incelemelerinin sonucunu Padişah hazretlerine arz ettiler.
Dardabya kıtasında eski bir burcun kalıntıları bulunmaktadır. Hükümdarlardan birinin bu burcun yakınından Boğaz'ı zincir ile kapamaya teşebbüs ettiği, fakat akıntının şiddeti yüzünden zincirin bükülüp kırıldığı ve kullanılmasının mümkün olmadığı söylenir.
Padişah hazretleri, Gelibolu ve Bolayır valisi, aynı zamanda donanma ve sahil komutanı Yakup Bey'i derhal çağırarak kalelerin acele yapılmasını ve buna ait diğer işlemlerin yerine getirilmesi emrini buyurduklarından, Yakup Bey de büyük masraflarla işe hemen başladı."