Ramon Muntaner

Katalan bir asker ve yazar olan Ramon Muntaner (1270-1336) the Crònica isimli eserinde hayatını ve Katalan Bölüğü ile 1302- 1307 yılları arasında yaşadığı maceraları anlatır. Muntaner 1309-1315 yılları arasında Sicilya kralı Frederik adına, Tunus'daki Jerba adasının valiliği görevini yürütür. Katalan vakanüvis Ramon Muntaner'in Türklere ve Rumlara karşı düzenlenen askerî sefere katıldığı bilinmektedir. Kendisi Katalanların Türkiye'de, gerçekleştirmiş oldukları bütün olayları vakayinamesinde nakletmiştir. İspanyol yazarı Francisco de Moneada bu vakayinameye dayanarak, "Katalanların ve Aragonluların Türklere ve Rumlara Karşı Askerî Seferi" adlı ünlü eserini yazmıştır. Muntaner'in vakayinamesinde Katalan ve Aragon müşterek askerî kumpanyasının Roger de Flor başkanlığında 1303 yılında İstanbul'a gelerek, Türklerle savaşmak için Bizans İmparatoru II. Andronikos Palaiologos'un hizmetine girmesi anlatıldığı gibi, aynı zamanda Türklerle ilgili bilgiler de verilmektedir:

"Yarımada tümüyle onbeş birlik uzunluğunda ve hiçbir nokta bir birlikten daha geniş değil, deniz her tarafıyla çevreliyor. Dünyadaki en bereketli yarımada, iyi ekmek, iyi şarap ve her türlü meyve oldukça bol. Yarımadanın girişinde iç kesimlerde Hexamillion, altı mil anlamına gelen, çünkü burada yarımada altı mil genişliğindedir; isimli güzel bir kale var. Tam ortada tüm yarımadayı koruyor. Yarımadanın bir tarafındaki boğaza Çanakkale Boğazı (Dardanelles) denilmekte, diğer tarafında ise Saroz Körfezi bulunmakta; yarımadanın ortalarında Gelibolu, Potamos, Sestos ve Madytos isimli güzel yerleşmeler vardır. Bunların dışında çok sayıda ilgi çekici ve güzel çiftlikler var...

Sabah daha önce söylediğim gibi gerçekten Bölük Gelibolu'da kaldı. Umarım, Makedonya'nın başkenti olan ve İskender'in doğup lord olduğu Gelibolu'yu bilesin istedim. İşte bu nedenle, Barcelona'nın kıyı, Lleida'nın iç kesimin başkenti olması gibi; Gelibolu'da Makedonya'nın kıyıdaki başkentidir. Makedonya krallığının diğer güzel bir kentinin ismi ise Edirne (Adrianople); ve Gelibolu ile Edirne (Adrianople) arası beş günlük yol uzaklığında. Ve İmparatorun en yaşlı oğlu Lord Michael, Edirne (Adrianople)'deydi. Umarım Gelibolu yarımadasının Çanakkale Boğazı'nın batı tarafında yer aldığını, doğuda ise, Büyük Dük'ün geçen kışı ordusuyla geçirdiği Erdek (Artaki) Burnu olduğunu bildirmek istedim. Artaki olarak isimlendirilen bu yer, Troya kentinin bir parçasıdır. İkinci liman ise Çanakkale Boğazı'nın ortasında yer almaktadır. Bu limanda, Priamos'un oğlu Paris tarafından yapılmış, Paris isimli güzel bir kale vardır. Paris, Atina Dükü'nün karısı Helen'i silah zoruyla, Çanakkale Boğazı'ndan sadece beş mil uzaklıktaki Bozcaada (Tenedos) adasına kaçırmıştır.

Geçmiş zamanda Tenedos adasında bir tanrıça varmış; yılın belli bir ayında, Romanya'nın (Batı Roma İmparatorluğu denmek isteniyor R.A..) soylu erkek ve kadınları buraya kutsal yolculuklar yaparlarmış. O günlerde Atina Dükü'nün karısı Helen, yüzlerce şövalyeyle birlikte oraya kutsal bir yolculuk yapmış. Troya kralı Priamos'un oğlu Paris'te aynı şekilde oraya yolculuk yapmış, onun yanında da elli tane şövalye varmış. Helen'i görür görmez öyle bir aşka düşmüş ki, adamlarına Helen'i kendisiyle birlikte götüreceğini söylemiştir. Helen'in yanındaki yüz şövalye onu bir süre koruduysa da, Paris kadını kaçırmayı başarmıştır. Ama bu olaydan sonra öyle büyük bir savaş patlak vermiş ki, üç mil büyüklüğündeki Troya kenti on üç yıl kuşatılmış, daha sonra ise utanılacak bir şekilde feth edilerek, yakılıp yıkılmıştır. Çanakkale Boğazı'nın son bulduğu yerden denize doğru ilerleyen yarımadaya ise Edremit Körfezi denilmektedir; burası da Troya kentinin diğer limanıdır."